此处长眠着亚瑟王,过去与未来之王。

亚瑟王传奇

威尔士语文本

Y Marchog Clwyfedig
负伤的骑士

Ar orsedd wen cadernid yr Eryri
在埃里里1要塞的白色王座上
Eistedda teyrn y gauaf didosturi,
严冬之中,国王坐在王座上,
Ei anadl oer yn deifio bywyd anian;
他风烛残年,呼吸短促;
Ac unig gerdd y llwyn yw cwyn a gruddfan
悲叹、呻吟,在灌木丛中独自吟唱
Y chwaon crwydrol rhwng y brigau moelion
凌冽的风徜徉在裸露的山顶间
Alarant golli rhwysg eu gwisgoedd gleision;
他蓝色的衣物不愿失去华美;
Y ddaear drodd yn fedd i’w phlant, y blodau,
他脚踩大地走到他子孙的坟墓,那瓣花朵 ,
Ei mhynwes2 laith yn cuddio’u clysion liwiau;
他濡湿的胸腔掩盖了他英俊的面庞;
Ac ysbryd gweddw’r haf yn torri’i galon
在夏天,他独自一人斩杀敌人
Mewn galar dwys ar ôl ei holl anwylion.
在他所有热爱的人之后,在庄严的肃穆之中。
Ymdaena niwlog dawch tros lesni’r nefoedd,
雾气弥漫,笼罩天空苍蓝,
A’i fantell doa’r nentydd a’r mynyddoedd;
如同一张面纱笼罩河谷和山峦;
A thrwyddo crwydra dwfn a dieithr furmur
并且他乘着雾气在世界徜徉,低语着异国的言语
Rhaiadrau crug, hyawdledd cyfrin natur.
山上的瀑布,响彻着大自然的密语。


Marchoga awel Mawrth3 y tonnau geirwon
三月的风乘着大海的巨浪
A rychant wyneb ewyn môr Iwerddon4;
掀起伊韦尔当海上的浪花;
Heb ffrwyn i’w dal, mewn bâr ewynnog rhydd,
滔天巨浪无拘无束,惊涛拍岸泛起浮沫,
Ymnydda cesyg gwynion Gwyn ab Nudd5.
尼德之子贡的白色骇浪旋转翻腾。
Yn flin a llesg a llaith a’i hwyliau’n wlybion
海上的旅途困顿潮湿,满是霉味
Prysura’r llong i’w thaith ar draws yr eigion;
船只加速,穿越海洋;
Yr awel drythyll chwydda fronnau ‘i hwyliau
狂风掀起船身
A’r morwyr diwyd blygant wrth eu rhwyfau.
勤勉的水手听从船长的指挥,乘风破浪。


Ar gwrlid drud, mewn gwisg o borffor breiniol,
在一块珍贵的布料上,穿着高贵的紫衫,
Gorwedda clwyfus wr o drem urddasol,
躺着一个面容尊贵的负伤者,
Y gwinau wallt, lliw’r gneuen6, yn modrwyog
红褐色的头发,有着些许杂色,发卷蜷曲
Gylchynnu’i wyneb hardd, bonheddig, rhywiog7;
围绕着他英俊、骄傲且谦和的面容;
Ond yn ei lygaid tristwch du deyrnasa,
他的眼中弥漫着黑色的忧愁,
A gwywder bedd ar lwydni’i rudd arhosa:
他满身是血,面色苍白,命不久矣:
Ei glwyf a ysa’i fywyd tan ei ddwyfron,
他胸腔下的伤口损耗着他的生命,
A’i wenwyn marwol fferra waed ei galon.
他心口上的伤口浸染了致命的毒药。
A segur ydyw’r waew fawr ei grym,
他的大长矛失去了力量,
Yr helm o ddur, a’r cleddyf hirbraff llym;
还有他钢铁的头盔,以及他锐利的大剑;
Ei fron ni wisg y gref ddihafal lurig
他的胸脯没有穿着他那坚固无双的胸甲
A heriodd ruthr llawer ymwan ffyrnig.
它们曾经历了无数恶战。
Gorffwysa’i delyn euraidd wrth ei ystlys,
黄金的竖琴在他的身边,停止了演奏,
A’i thannau yn anghofio’i thonau melus.
琴弦忘却了甜美的旋律。

Ond pwy yw’r marchog? Pam mae’n drist ei wedd?
这位骑士姓甚名谁?为何满脸悲伤?
Paham y gwisga’i harddwch lwydni’r bedd?
为何衣着得体,又面色惨白,命不久矣?


Adwaenir ef wrth fflach ei rymus waew,
他手中长矛刚健迅捷,故此闻名天下,
Ei gleddyf llym, a’i helm, a’i lurig gloew,
剑锋锐利,头盔、铠甲,固若金石,
A’r delyn aur a gana gerddi’r nef:
黄金竖琴弹奏出天籁:
Y marchog Trystan o Liwns ydyw ef.
这位骑士就是来自利温斯的特里斯坦。
Ei dad oedd Rolant, arglwydd tud Ermonyw,
他的父亲是罗兰特,埃尔莫纽人的君王,
A’i fam, Gwenalaw8, tywysoges Cernyw9;
他的母亲,圭娜劳,是凯尔纽的公主;
Ac yntau aned ar y cadfaes erch
他甚至在暗无天日的战场上出生
Y fasai waed ei dad, a’r dyner ferch,
父精变浅,母血脆弱,
Ei fam, fu farw wedi iddi’i enwi
他的母亲,在为他命名后就香消玉殒
Yn Drystan am mai trist i’w fam ei eni10.
因此,他被称为“特里斯坦”,因为他的母亲因生下他而悲伤。


Fe’i magwyd gan y gwr a garai’i dad,
他被封臣养大,他爱他的父亲,
Ei hên gydymaith dewr mewn llawer cad,
他那老而弥坚的同伴身经百战,
Yr yswain Rhonan; ac er diogelu
他就是乡绅罗南;因为
Ei fywyd rhag gelynion mynnodd gelu
从敌人手中保护他的生命,藏起孩子们
Ei fôn brenhinol; a’r bachgennyn, Trystan,
他王家的血脉;那个小男孩,特里斯坦,
Feithrinodd fel etifedd iddo’i hunan,
如同自己的子嗣抚养长大,
A’i enwi’n Tantrys11. Ac yng ngwlad Ermonyw
称他为“唐特里斯”。在埃尔莫纽王国
Ni chafwyd ail i’r gwinau lanc telediw
这个被藏起来的红褐色头发的男孩没人能再找到
Ym mhob rhyw fabol gamp a gwrol gyfranc,
每种少年应该掌握的技艺,每场属于男人的战斗,
Nac ail i’r bysedd hudai gathlau didranc12
他的指尖只要弹拨一次魔力歌谣,就不会死亡
Telynnau swyn y bell freuddwydiol nef
魔法竖琴弹奏出天国梦幻的魔法
I aros ar eurdannau’i delyn ef.
竖琴配着黄金的琴弦。
Gofwyodd eres herwlong dir Ermonyw,
他造访了埃尔莫纽土地上奇异的海盗船,
Ac am ei deced dwyn y llanc telediw
这个英俊的年轻小伙带来了他的饰品
A’i gludo ‘mhell dros donnau gwyrdd yr eigion;
他翻越大海的沧浪,经年累月;
Ond tymestl wyllt ddychrynnodd y môr ladron;
大海狂野的风暴吓住了海贼;
Ai dirio wnawd13 ar ddiffaith benryn unig
并且在那唯一的海岬荒原上催促歌唱
Ar lannau Cernyw greigiog a phellennig.
在那遥远凯尔纽嶙峋的土地上。


Trwy dreigl yr oesau hên bu’r drystiog don,
旧时代如汹涌浪涛般流淌,
A holl gynddaredd llid tymhestlog fron,
每一种愤怒都如同山坡上狂暴的怒火,
Yn curo meisdon arw Cernyw deg,
拍打着凯尔纽美丽又充满风暴的海岸,
Gan wisgo ac archolli’i thraethell freg.
那海岸令人痛苦,又是守护,又是掠夺。
A llawer oes ar ael yr uchel graig
巨石边缘上是悠久的岁月
Caer falch Tyntagel14 heriai ferw’r aig;
固若金汤的廷塔格尔城堡曾抵御浩浩荡荡的部队;
Urddasol sedd brenhinoedd Cernyw fu,
那至高无上的曾是凯尔纽诸王的王座,
A chartref breninesau heirddion lu,
和众多美丽王后的住所,
O’i chylch gwrolion oesau’n ymladd gaed1516,
她历经无数恢宏的战争,
A’i sylfaen gref a fwydwyd yn eu gwaed.
地基坚固,被她的血脉滋养。
Er drwg a da bu’n llochi llawer cawr17;
因为很多巨人曾保护过她,无论好坏;
Ac ynddi y cenhedlwyd Arthur fawr.
伟大的亚瑟王也诞生于此。
Hi ydoedd sedd yr enwog frenin March,
那里有着著名的马尔赫王的席位,
A’r llu marchogion dewr gyflawnai’i arch;
他麾下勇敢的骑士团执行着他的命令;
Ac ewythr Trystan, frawd ei fam, oedd ef;
他同时也是特里斯坦的舅舅,是她母亲的兄弟;
A nawdd a roes i’w gâr rhag bâr y dymestl gref.
并且在狂风骤雨的怒火下为他的外甥提供容身之处。


Yn rhwysgfawr lys Tyntagel
在廷塔格尔的奢华宫殿里
Ar lan y gwyrddlas li,
在翠绿溪流灌溉的地面上,
Fel marchog dewr digymar
光荣的特里斯坦好像已经成为了
Enillodd Trystan fri;
一个盖世无双的勇猛骑士;
Efe fel heliwr cadarn
他如同一个强壮的猎手
Oedd bennaf gwr o’r byd;
他是全世界人类的王者;
A chelf helwriaeth ddysgodd
他习得了猎人的技艺
I feib y llys i gyd.
他全部的孩子都在宫廷。
Am ddiddan gerdd a chyfranc
交流着诗歌和战斗
Nid oedd ei ail i’w gael;
其他人没有谁注意到了他;
A thestun awen Cernyw oedd
文字是凯尔纽的灵感
Ei anian serchog hael.
它天性平易又慷慨。
Melysach mewn cyfeddach
在宴会上,蜜酒和葡萄酒
Na blas y medd a’r gwin
它们的味道不是最迷人的
Oedd hudol odlau’r delyn aur,
黄金竖琴弹奏动人韵律,
Y neithdar dwyfol rin.
韵律如神圣又神秘的蜜糖。
Dyrnodiau’ i gledd clodforus
世人咏唱他手中的剑
A amddiffynnai’r wlad;
这柄剑保卫了他的国土;
A gwenau heirdd rianedd
贵族女孩动人的笑容
Oedd gwobr y marchog mad.
是骑士有幸获得的礼物。
Dinasoedd ei dreftadaeth
他理应继承的诸城邑
Yn nhir Ermonyw fras
就在凯尔纽广袤的土地上
A’i gledd a ynillasai’n ôl
他用背后的剑
Oddiar ormesdeyrn cas,
打败了那个充满敌意的篡位者,
Y creulon Arglwydd Morgan,
染血的莫尔甘王,
Y gwr laddasai’i dad,
那个人谋杀了他的父亲,
Barasai18 angau’i dyner fam
并杀死了他那温柔的母亲
Trwy ffiaidd waedlyd frad.
用的是血腥的可憎背叛。


Yn nhreiglgwaith daeth Morollt
曾经有那莫罗尔特
O dir Iwerddon draw,
从彼方的伊韦尔当到来,
A’i faith enwogrwydd lanwodd
他的盛名使凯尔纽的宫廷
Lys Cernyw lon â braw:
从欢乐变为了恐惧:
Fe hawliai’n deyrnged drichant
他索要贡品,要的是这片土地上
O fonedd blant y tir
三百名贵族子弟
Neu un a feiddiai herio grym
除非只要有一人胆敢挑战
Ac awch ei baladr hir.
他长矛的尖锋。
Dychrynnai’r tywysogion
诸王瑟瑟发抖
Wrth feddwl am ei arch,
他们思索着他的要求,
Teyrnasai dwys anobaith du
漆黑沉重的绝望统治了
Ym mron frenhinol March.
马尔赫王的胸膛。


Ym mroch yr helynt Trystan
特里斯坦如獾一般
A ddaeth o daith i’r llys,
他从自己的旅途来到了宫廷,
Ac achos Cernyw arno’i hun
为了自己的凯尔纽
Gymerodd gyda brys;
他很快接收了挑战;
Nis gallai awch y cleddyf,
剑锋没有作用,
Na hwrdd y waew gref,
锋利的长矛无法突刺,
Na geiriau bost y marchog balch
骄傲的骑士,浮夸的言语
Ddychrynnu’i galon ef;
刺不到他的心分毫;
Dylosgai tân gwladgarwch
爱国的火焰熊熊燃烧
Ei fynwes wrol bur;
在他纯净又勇敢的胸膛里;
A gwasgai’i fysedd emog ddwrn
他攥紧手指,手上满是宝石
Ei awchlym gleddyf dur.
他握紧了铁剑,剑锋吹毛断发。
Derbyniodd her y marchog
他接收了那名骑士的挑战
I achub cam ei wlad,
来维护自己的国土,
Cysegrodd waed ei ieuanc fron
血流如注,洗刷了他稚嫩的胸膛
I ddial ei sarhad.
这是对他冒犯的复仇。
A thrannoeth, pan y torrai’r wawr
第二天,当他越过如高耸巨石的眉毛
Tros ael y gribog graig,
打断了长矛,
Mewn badau beilchion cyrchai’i ddau
在一艘船上两个身份高贵之人接近彼此
Ynysig yn yr aig.
每人都带着他的军队。
A Thrystan wedi glanio
特里斯坦随后下了船
A droai’i fad i’r lli,
在河上回身,
I’w gludo’ mhell oddiwrth y lan
远离陆地给他带来死亡
Ar war y waneg ffri:
身形无畏,击中脖颈:
Ac meddai wrth ei elyn:
从而消灭了他的敌人:


“Y syberw paladr hir,
长矛贵重,
Bydd digon un o’r badau hyn
这些船中的一艘足够了
I ddwyn y byw i dir.”
来(我的)土地上生活吧。“


‘Roedd19 wyneb yr ynysig
个人的颜面被给予
Yn weirglodd wastad las,
在平坦的蓝色草地上,
Ac yno bwriwyd Morollt falch,
骄傲的莫罗尔特被扔到彼方,
A’i ryfel farch a las,
战斗杀死了他的傲慢,
Disgynnodd Trystan yntau
特里斯坦也下了船
I’w gyrchu gyda’i gledd,
去往那片土地,
Ond yn yr ymgyrch cafodd glwyf
途中他的伤口发作
A lwydodd wrid ei wedd.
他的脸色由红润变得灰白。
Er gwaetha’r archoll hyrddiodd
因为伤口处痛苦万分,折磨着他
Un dyrnod grymus mawr,
那一个又大又深的伤口,
Nes hollti helm ei elyn
无法劈开敌人的头盔
A’i fwrw’n fud i’r llawr;
并且丢掉了很多财产;
A darn o’r glaif clodforus
那柄著名的长枪
A dorrodd yn y briw.
撕开了那处伤口。
Anrhydedd gorsedd Cernyw lon
荣耀在欢乐的凯尔纽
A gadwodd Trystan wiw;
那里照料着英俊的特里斯坦;
Ac ar y traeth i’w roesaw
他在海滨受到了欢迎
Holl lys y brenin oedd;
国王以及整个宫廷都欢迎他;
Ac eco fud y creigiau pell
远处沉默的巨石发出回音
Ddadebrwyd gan eu bloedd.
被它的欢呼恢复了生命。


Ond Morollt gludwyd ymaith
莫罗尔特被运走了
Tros donnau'r môr i'w wlad;
穿越海涛,到达他的国土;
A'i unig wobr ar ben y daith
舟车劳顿的唯一回报
Oedd bedd yn nhy ei dad.
是与祖先埋葬在同一片土地。
A chlod a gafodd Trystan,
名扬天下的不幸儿特里斯坦,
A chariad mab a mun;
是贵妇的掌上明珠;
A'r brenin March a'i henwodd
马尔赫王任命他为
Yn etifedd iddo'i hun.
自己的继承者。
Ond nis gall clod a bri droi angau draw,
那有名的异乡人在那里没有逆转死亡,
Na chadarn fraich ddychrynnu brenin braw;
枪口尖利,吓倒了恐惧的国王;
A Thrystan wywai; poen ei glwyf arhosai:
特里斯坦奄奄一息;他的伤口化着脓:
Bradwrus lafn gwenwynig a'i brathasai.
毒枪恶毒的枪刃让他如乱箭攒心。
Er celf y meddyg, ac er dawn y dewin,
纵然有医者的技艺,纵然有巫师的智慧,
Edwinai blodyn sifalri'r gorllewin;
骑士之花还是在夕阳下凋零;
Rhag maint ei glwyf fe giliai ei gyfeillion
因为他的伤口如此之大,他的亲友几乎都走了
O un i un i gyd ond Dyfnant20 ffyddlon.
一个又一个都走了,还有那忠实的“深谷”。


A’r haul yn machlud ar y draethell freg,
破碎的海滩上,红日陨落,
Daeth ato wr o hil y Tylwyth Teg;
那个有着妖精血统的人来到他身边;
Danghosodd lwybyr aur ar draws y wendon,
足迹穿越白色的浪涛,闪着金光,
A gobaith gwella’r clwyf yn llys Iwerddon.
希望在伊韦尔当的宫廷中治愈其伤口。
A’r Ynys Werdd, trwy fâr y don ormesol,
“青翠之岛”,位于怒涛的彼方,
A gyrcha’r clwyfus wr o drem urddasol;
面容尊贵的伤者去往那里;
Eistedda tristwch yn ei lygaid duon
他漆黑的双眸满是悲伤
Ac eiliw’r bedd a wisga’i ruddiau llwydion:
面色灰白,已一脚踏入坟茔:
Ei glwyf a ysa’i fywyd tan ei ddwyfron;
在他的双乳下伤口消耗着生命;
A’i wenwyn marwol fferra waed ei galon.
致命的毒药凝固着他心脏里的血液。

注释

  1. eryri本身是“边境;山脊;河边”的意思。
  2. 猜测即mynwes。
  3. Mawrth直译为“马尔斯(古罗马战神)“,引申为”星期二“”三月“”火星“。
  4. 指爱尔兰海。
  5. Gwyn ab Nudd在《基尔胡赫和奥露恩》(Culhwch ac Olwen)中是亚瑟王麾下的骑士之一,但在威尔士传说中,他似乎是个神话人物。他是个猎手,也是“彼世”(Annwfn)的领袖,猎狗为代表死亡的“彼世之犬”(Cŵn Annwfn)。他经常与爱尔兰神话中的芬恩(Fion mac Cumhaill)等同。并且,gwyn本身就是“白色”的意思,而gwynion是gwyn的复数。
  6. gneuen无法查明
  7. bonheddig和rhywiog都有“高贵;贵族出生”的意思。
  8. 可以拆分为gwen(白色)+alaw(百合),故可以叫“白百合”。
  9. 即康沃尔。
  10. trist是“悲伤”的意思,这只是一个双关,实际上,Trystan可能不是这个意思。
  11. 即Trystan倒过来。
  12. 这句话无法解读,故为译者猜测。
  13. 没有找到对应的现代威尔士语,最为接近的是gwawd(赞美歌)。
  14. 传说中亚瑟王的出生地。
  15. caer为阴性词,故用“她”。
  16. 找不到对应的现代威尔士语,猜测为gad (cad)。
  17. cawr可作“巨人”解,但也可以单纯作“强者”解。
  18. 找不到对应的现代威尔士文,但看上下文应该和“杀死”意思差不多。
  19. 查不到对应的现代威尔士文,怀疑与rhoddi(给予)有关。
  20. dyfnant可以看作dwfn(深渊)+nant(河流、山谷),但是这里似乎是个人名。
起始之地